Kiểm soát khí thải giao thông – chìa khóa cải thiện môi trường đô thị

Hành khách sử dụng dịch vụ xe buýt điện tại Trạm trung chuyển Long Biên (phường Ba Đình).

Vào giờ cao điểm, trên nhiều tuyến đường ra vào trung tâm Hà Nội như: Giải Phóng, Nguyễn Trãi, Láng hay khu vực quanh các cầu: Chương Dương, Long Biên, Nhật Tân, Thăng Long…, người dân dễ dàng cảm nhận rõ bầu không khí ngột ngạt. Dòng xe máy, ô tô ken đặc nối đuôi kéo dài khiến nhiều nút giao thông thường xuyên rơi vào tình trạng ùn tắc, lượng khí thải phát tán lớn.

Theo thống kê, thành phố Hà Nội hiện có hơn 9,3 triệu phương tiện, trong đó xe máy chiếm hơn 86%. Đáng chú ý, khí thải từ các phương tiện giao thông được xác định là tác nhân chính gây ô nhiễm không khí ở nội thành.

Thực tế cho thấy, khu vực trong Vành đai 1 đang chịu áp lực giao thông rất lớn. Đặc thù ngõ nhỏ, dân cư đông, hoạt động kinh doanh dày đặc khiến xe máy vẫn là phương tiện di chuyển chủ yếu. Nhiều người sử dụng xe máy ngay cả với quãng đường ngắn dưới 2km vì tâm lý ngại đi bộ hoặc chưa thuận tiện khi sử dụng phương tiện công cộng. Trong khi đó, thành phố hiện còn khoảng 51 điểm thường xuyên ùn tắc giao thông.

Để giải quyết căn cơ bài toán ô nhiễm không khí, thành phố Hà Nội đang triển khai đồng bộ các giải pháp về hạ tầng và giao thông xanh. Hàng loạt công trình trọng điểm như các tuyến vành đai, các tuyến đường sắt đô thị được kỳ vọng tạo bước chuyển mạnh trong thời gian tới. Song song với đầu tư hạ tầng, thành phố Hà Nội đang đẩy mạnh ứng dụng giao thông thông minh thông qua hệ thống camera AI, vé điện tử liên thông và hệ thống thu phí không dừng. Đây được xem là nền tảng quan trọng để quản lý phương tiện, điều tiết giao thông và kiểm soát khí thải hiệu quả hơn.

Đặc biệt, thành phố dự kiến triển khai thí điểm vùng phát thải thấp tại phường Hoàn Kiếm, sau đó mở rộng sang phường Cửa Nam và toàn bộ khu vực trong Vành đai 1 nhằm hạn chế phát thải từ phương tiện giao thông. Trong đó, mục tiêu của vùng phát thải thấp là kiểm soát dần các phương tiện có mức phát thải cao, qua đó khuyến khích và thúc đẩy người dân chuyển đổi sang sử dụng phương tiện giao thông xanh.

Giải pháp có tính đột phá đang được thành phố triển khai là chuyển đổi phương tiện vận tải công cộng sang sử dụng năng lượng sạch. Hiện, trên toàn thành phố đã chuyển đổi 28/128 tuyến xe buýt sang xe điện. Dự kiến đến hết năm 2026, tỷ lệ xe buýt sử dụng năng lượng sạch đạt khoảng 43% toàn mạng lưới. Đối với taxi và xe hợp đồng, thành phố cũng đặt mục tiêu đến năm 2030, hoàn thành chuyển đổi 100% phương tiện sang xe điện hoặc xe sử dụng năng lượng xanh.

Ngoài ra, hệ thống xe đạp công cộng cũng được mở rộng. Toàn thành phố Hà Nội có 130 trạm với 1.800 xe đạp công cộng, trong đó tập trung chủ yếu trong khu vực trong Vành đai 1 và 2. Hiện nay, thành phố đang cho rà soát để phát triển thêm hàng nghìn xe đạp điện, xe máy điện công cộng nhằm tạo thêm lựa chọn di chuyển xanh cho người dân.

Để phát triển giao thông xanh theo hướng bền vững, bên cạnh các giải pháp về hạ tầng và công nghệ, nhiều chuyên gia cho rằng, thành phố cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của khí thải giao thông đối với sức khỏe và chất lượng cuộc sống; qua đó khuyến khích người dân ưu tiên sử dụng phương tiện công cộng, đi bộ, xe đạp hoặc chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh. Việc xây dựng “văn hóa giao thông xanh” cần được xác định là giải pháp lâu dài, trong đó mỗi người dân sẽ trở thành một “đại sứ” tích cực góp phần giảm khí thải giao thông và bảo vệ môi trường.