Đà Nẵng: Cát sông Thu Bồn bị “rút ruột”, người dân lo mất bờ, mất đất

Lòng sông bị đào xới, bờ sông đối mặt nguy cơ sạt lở

Những ngày cuối tháng 6, tại khu vực ven sông Thu Bồn, đoạn qua thôn Trung An (xã Nông Sơn, TP Đà Nẵng), người dân nơi đây thấy có nhiều dấu vết cho thấy hoạt động khai thác cát trái phép vừa diễn ra.

Trên bãi sông, nhiều vết bánh xe tải hằn sâu kéo dài từ lòng sông lên lối mòn dẫn vào khu dân cư. Một diện tích lớn lòng sông bị đào xới nham nhở để lấy cát. Hiện trường là một hố sâu, lớp cát mới còn tơi xốp, dấu tích còn lại sau những đêm “cát tặc” hoạt động.

Không chỉ có một điểm, người dân cho biết cách vị trí này khoảng 1km cũng từng xuất hiện tình trạng đào xới lòng sông để lấy cát. Tuy nhiên, sau khi “bị động” các đối tượng đã chuyển sang vị trí mới để tiếp tục khai thác.

Theo người dân địa phương, hoạt động khai thác chủ yếu diễn ra từ khoảng 22 giờ đến 3 giờ sáng hôm sau. Lợi dụng đêm tối và khu vực vắng người qua lại, các đối tượng sử dụng xe lôi xuống tận lòng sông để xúc cát, sau đó tập kết lên xe tải vận chuyển đi nơi khác tiêu thụ.

“Thường một nhóm với khoảng 6 - 7 người đưa xe lôi xuống dưới sông để xúc cát rồi chở lên xe tải. Nếu hoạt động suốt đêm mà không bị phát hiện, nhóm này có thể thu gom được hàng chục khối cát, không hề ít chút nào”, một người dân cho biết.

Theo người dân địa phương, điều đáng lo ngại không chỉ là nguồn tài nguyên khoáng sản bị thất thoát mà còn là những tác động lâu dài đến dòng chảy và sự an toàn của khu dân cư ven sông.

Ông T., (người dân địa phương) cho biết, trước đây đoạn sông này có một doi cát tự nhiên đóng vai trò điều hướng dòng chảy, giúp giảm áp lực nước vào khu dân cư và khu vực Dinh Bà Thu Bồn. Tuy nhiên, theo ông, sau thời gian dài bị khai thác trái phép, doi cát đã bị hạ thấp đáng kể, khiến dòng chảy đổi hướng và ép sát vào bờ, làm gia tăng nguy cơ sạt lở mỗi khi mùa mưa lũ đến.

Cũng theo ông T., trước đây sau khi báo chí phản ánh, tình trạng khai thác cát trái phép từng tạm lắng một thời gian. Nhưng những ngày qua, các đối tượng lại tiếp tục quay trở lại hoạt động.

Theo người dân địa phương, tình trạng khai thác cát trái phép đã nhiều lần được phản ánh đến chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng thông qua nhiều kênh khác nhau, kể cả trên các diễn đàn của địa phương, nhưng đến nay vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Điều này khiến người dân đặt câu hỏi về hiệu quả của công tác kiểm tra, giám sát. 

“Phản ánh nhiều rồi mà vẫn vậy nên người dân cũng có phần băn khoăn, nghi ngại. Nếu xử lý quyết liệt thì khó có chuyện tái diễn như hiện nay”, một người dân xã Nông Sơn chia sẻ.

Trước thực trạng trên, người dân mong muốn các cơ quan chức năng sớm kiểm tra, xác minh, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm bảo vệ tài nguyên khoáng sản, ngăn chặn nguy cơ sạt lở và bảo đảm an toàn cho các hộ dân sinh sống ven sông.

Về tình trạng khai thác cát trái phép dọc sông Thu Bồn đoạn qua địa bàn xã Nông Sơn, Chủ tịch UBND xã Lý Xuân Phong cho hay, đây là vấn đề “nan giải”, tồn tại từ nhiều năm trước, khi địa phương còn là huyện Nông Sơn. Mỗi khi nhận được phản ánh, lực lượng chức năng đều tổ chức kiểm tra, ngăn chặn. Tuy nhiên, việc xử lý dứt điểm gặp nhiều khó khăn.

“Khi nhận được phản ánh thì các lực lượng chức năng cũng chỉ biết xuống đuổi, cấm khai thác thôi, chứ không có cách nào để xử lý được”, ông Phong nói.

Theo ông Phong, khó khăn lớn nhất là đối với các trường hợp khai thác bằng ghe trên đường thủy bởi việc phát hiện, xử lý gặp rất nhiều trở ngại.

Đối với phản ánh của báo chí về việc tại diễn hoạt động khai thác cát trái phép ở sông Thu Bồn, Chủ tịch UBND xã Nông Sơn cho hay, địa phương sẽ khẩn trương kiểm tra, xác minh làm rõ ngay.

Theo ông Phong, trước đây địa phương từng đề xuất UBND TP Đà Nẵng tổ chức đấu giá quyền khai thác tại ba điểm mỏ cát trên sông Thu Bồn nhằm đưa hoạt động khai thác vào quản lý, hạn chế tình trạng khai thác trái phép. Tuy nhiên, đến nay đề xuất này vẫn chưa được chấp thuận.

Để tăng hiệu quả giám sát, địa phương đang nghiên cứu phương án lắp đặt hệ thống camera tại các điểm nóng nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi khai thác cát trái phép.

Chủ tịch UBND xã Nông Sơn cũng khẳng định chính quyền địa phương không bao che cho các hành vi vi phạm và sẽ phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm tra, xử lý nghiêm nếu phát hiện hoạt động khai thác cát trái phép.