Bãi đỗ xe thông minh, lời giải cho giao thông tĩnh ở Đà Nẵng

Bãi đỗ xe thông minh giảm áp lực giao thông đô thị

Quá trình đô thị hóa đang đặt ra cho Đà Nẵng yêu cầu ngày càng cao về hạ tầng giao thông, trong đó thiếu bãi đỗ xe công cộng là một trong những vấn đề tồn tại nhiều năm tại khu vực trung tâm.

Nghị quyết số 06/NQ-HĐND về điều chỉnh Quy hoạch Đà Nẵng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 tiếp tục xác định phát triển theo chuỗi đô thị đa trung tâm, với hạt nhân đô thị Đà Nẵng giữ vai trò động lực tăng trưởng.

Sau hợp nhất với tỉnh Quảng Nam, quy mô dân số, hoạt động kinh tế và nhu cầu đi lại tiếp tục gia tăng, kéo theo sức ép lớn hơn đối với hệ thống giao thông tĩnh. Vào giờ cao điểm hoặc mùa du lịch, nhiều tuyến đường khu vực trung tâm xuất hiện tình trạng ô tô đỗ kéo dài dưới lòng đường. Việc này không chỉ thu hẹp phần đường dành cho phương tiện lưu thông mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, ảnh hưởng mỹ quan đô thị.

Trong bối cảnh quỹ đất trung tâm ngày càng hạn chế, phát triển bãi đỗ xe công cộng theo hướng thông minh được xem là giải pháp cần tính đến. Thay vì chỉ bố trí mặt bằng giữ xe, mô hình này sử dụng camera nhận diện biển số, cảm biến xác định vị trí còn trống, phần mềm quản lý tập trung và thanh toán điện tử. Người dân có thể tra cứu vị trí, số chỗ còn trống, mức phí và thời gian hoạt động trước khi lựa chọn nơi đỗ xe.

Việc giảm thời gian phương tiện chạy vòng tìm chỗ đỗ cũng góp phần hạn chế ùn tắc, tiêu hao nhiên liệu và phát thải tại khu vực đô thị. Từ ngày 1/7/2026, Hà Nội triển khai quản lý, thu phí điện tử không dùng tiền mặt đối với các bãi đỗ và điểm trông giữ phương tiện trên địa bàn. Đây cũng là hướng tiếp cận có thể tham khảo trong quá trình số hóa hoạt động giao thông tĩnh.

Với Đà Nẵng, giá trị của hệ thống bãi đỗ xe thông minh không chỉ nằm ở việc đáp ứng nhu cầu gửi phương tiện. Thông qua quá trình vận hành, dữ liệu về số lượng phương tiện, thời gian lưu đỗ, công suất từng bãi xe và nhu cầu theo từng thời điểm có thể được cập nhật liên tục. Đây là nguồn dữ liệu phục vụ nhận diện khu vực có nhu cầu đỗ xe cao, hỗ trợ thành phố điều chỉnh quy hoạch và tổ chức giao thông.

Chẳng hạn, những khu vực tập trung cơ quan hành chính, bệnh viện, trường học, chợ, trung tâm thương mại, điểm du lịch cần được tính toán nhu cầu đỗ xe theo từng khung giờ, ngày trong tuần và mùa du lịch thay vì bố trí bãi xe theo cách dàn đều.

Bởi thực tế, không phải cứ tăng số lượng bãi đỗ là có thể giải quyết bài toán giao thông. Nếu bãi xe nằm quá xa nơi có nhu cầu, người dân vẫn có thể lựa chọn đỗ phương tiện trên đường. Ngược lại, tập trung lượng lớn bãi xe vào một khu vực nhưng không có phương án kết nối phù hợp có thể làm gia tăng phương tiện đổ về cùng thời điểm. Do đó, giao thông tĩnh cần được đặt trong tổng thể tổ chức giao thông đô thị.

Một hướng đi có thể nghiên cứu là mô hình Park & Ride, bố trí bãi đỗ tại cửa ngõ hoặc gần các tuyến vận tải công cộng. Người dân gửi ô tô và tiếp tục hành trình vào khu vực trung tâm bằng xe buýt hoặc phương tiện công cộng khác, qua đó hạn chế phương tiện cá nhân đi sâu vào vùng lõi.

Gỡ bài toán quy hoạch và cơ chế đầu tư

Một trong những trở ngại lớn đối với phát triển bãi đỗ xe công cộng tại Đà Nẵng là hiệu quả tài chính của dự án. Giá trị đất tại khu vực trung tâm cao, trong khi nguồn thu từ hoạt động trông giữ phương tiện chưa đủ hấp dẫn doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư. Do đó, cùng với xác định quỹ đất dành cho giao thông tĩnh trong quy hoạch, thành phố cần nghiên cứu cơ chế phù hợp để huy động nguồn lực xã hội.

Đối với đất công, có thể nghiên cứu chính sách cho thuê dài hạn, miễn hoặc giảm tiền thuê đất trong khoảng thời gian phù hợp; tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi và áp dụng hình thức hợp tác công - tư đối với những dự án đáp ứng điều kiện. Quỹ đất đô thị cũng có thể được khai thác theo hướng đa chức năng. Bãi đỗ xe ngầm hoặc nhiều tầng có thể kết hợp phía trên làm công viên, quảng trường, cây xanh và không gian sinh hoạt cộng đồng, qua đó vừa đáp ứng nhu cầu giao thông vừa nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Song song với đầu tư hạ tầng, cần tăng cường quản lý việc dừng, đỗ phương tiện trên đường. Camera giám sát có thể hỗ trợ phát hiện, xử lý vi phạm, qua đó từng bước hình thành thói quen đưa phương tiện vào các điểm đỗ đúng quy định.

Trong quá trình xây dựng đô thị thông minh, bãi đỗ xe vì vậy không nên được xem đơn thuần là nơi giữ phương tiện. Khi được quy hoạch hợp lý và kết nối với hệ thống dữ liệu giao thông, đây có thể trở thành một mắt xích của hệ thống điều hành đô thị, hỗ trợ Đà Nẵng quản lý hiệu quả hơn nhu cầu đi lại và sử dụng không gian giao thông.