Bắc Ninh: Xã An Lạc mạch nguồn Then - Tính ngân vang giữa nhịp sống mới

Từ ngày hội thể thao của cộng đồng...

Chiều 30/8, Sân vận động Nà Ó, xã An Lạc, tỉnh Bắc Ninh rộn ràng hơn thường ngày. Những lá cờ, những bước chân trong các khối diễu hành, tiếng cổ vũ của người dân và sự háo hức của các vận động viên tạo nên không khí sôi nổi của ngày hội lớn.

Tại đây, UBND xã An Lạc tổ chức khai mạc Đại hội Thể dục thể thao xã lần thứ I năm 2026. Đây không chỉ là hoạt động thể thao đơn thuần, mà còn là sự kiện chính trị, văn hóa có ý nghĩa đối với địa phương, tạo khí thế thi đua trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Dự chương trình có đại diện lãnh đạo một số ban, ngành của tỉnh; lãnh đạo cấp ủy, chính quyền, các tổ chức, đoàn thể, đơn vị cùng đông đảo Nhân dân trên địa bàn.

Đại hội diễn ra trong không khí toàn Đảng, toàn dân thi đua lập thành tích chào mừng các ngày lễ lớn của quê hương, đất nước, kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9 (1945-2026).

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã An Lạc, nhấn mạnh lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới làm nên thành công”.

Lời dạy ấy, qua thời gian, vẫn mang nguyên giá trị. Bởi một cộng đồng khỏe mạnh không chỉ được đo bằng thể chất, mà còn được tạo nên từ tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng và đời sống văn hóa phong phú.

Những năm qua, phong trào thể dục, thể thao trên địa bàn xã An Lạc ngày càng phát triển, lan tỏa rộng khắp. Các hoạt động thể thao quần chúng ngày càng đa dạng, thu hút đông đảo cán bộ, đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham gia.

Toàn xã hiện có nhiều câu lạc bộ hoạt động hiệu quả với các môn như bóng chuyền hơi, bóng đá, dân vũ, pickleball. Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở tiếp tục được quan tâm đầu tư, nâng cấp, từng bước đáp ứng nhu cầu rèn luyện, sinh hoạt của người dân.

Lễ khai mạc Đại hội có sự tham gia của hơn 1.000 đại biểu, vận động viên cùng 21 khối nghi lễ, biểu dương lực lượng đại diện cho các cơ quan, tổ chức, đoàn thể, đơn vị và các tầng lớp Nhân dân trên địa bàn.

Trên sân đấu, những trận bóng, màn kéo co, đẩy gậy diễn ra trong tiếng reo hò cổ vũ. Những môn thể thao mang tính quần chúng, gần gũi với đời sống tiếp tục trở thành sợi dây kết nối người dân trong một ngày hội chung.

Nhưng khi những hoạt động thể thao khép lại, Sân vận động Nà Ó không chìm vào im lặng. Một không gian khác bắt đầu được mở ra.

Nếu buổi chiều nơi đây vang tiếng cổ vũ, thì khi đêm xuống, tiếng đàn Tính và những câu Then lại cất lên, đưa ngày hội An Lạc sang một cung bậc khác - sâu lắng hơn, giàu bản sắc hơn.

...Đến mạch nguồn Then - Tính giữa đêm hội

Tối 30/8, Lễ hội Hát Then - đàn Tính xã An Lạc năm 2026 chính thức khai mạc tại Sân vận động Nà Ó, Khu du lịch sinh thái Khê Rỗ.

Không gian sân vận động vốn quen thuộc với những hoạt động thể thao bỗng trở thành một sân khấu văn hóa cộng đồng. Nghệ nhân, diễn viên, người dân địa phương và các đoàn nghệ thuật quần chúng cùng hội tụ, mang theo những câu hát, làn điệu và sắc màu văn hóa riêng.

Đây là dịp để An Lạc tôn vinh, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Tày; đồng thời giới thiệu, quảng bá tiềm năng văn hóa, du lịch sinh thái cộng đồng của địa phương.

Phó Chủ tịch UBND xã An Lạc, Trưởng Ban Tổ chức lễ hội Phùng Đức Minh cho biết, hát Then, đàn Tính từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa, tinh thần của đồng bào dân tộc Tày ở An Lạc.

Then và đàn Tính vì thế không đơn thuần là một loại hình nghệ thuật.

Đó là ký ức.

Là câu chuyện được kể bằng âm thanh.

Là những giá trị mà thế hệ trước gửi lại cho thế hệ sau.

Và cũng là sợi dây gắn kết con người với bản làng, với quê hương và cội nguồn.

Trong tiếng đàn Tính réo rắt, những câu Then được trao truyền qua nhiều thế hệ. Mỗi làn điệu mang theo dấu ấn của đời sống, tình yêu quê hương, tình cảm cộng đồng và những giá trị văn hóa đã được bồi đắp theo năm tháng.

Có thể cuộc sống hôm nay đã đổi thay, những con đường đã rộng hơn, những phương thức sinh hoạt cũng hiện đại hơn, nhưng ở An Lạc, tiếng Then và tiếng đàn Tính vẫn còn đó. Đó chính là điều làm nên sức sống của một di sản.

Khi văn hóa không nằm trong ký ức

Lễ hội năm nay được tổ chức với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, giao lưu và thể thao. Điểm nhấn của đêm khai mạc là chương trình liên hoan văn nghệ gồm 15 tiết mục được dàn dựng công phu, ca ngợi Đảng, Bác Hồ, tình yêu quê hương, đất nước.

Cùng với đó, hoạt động cắm trại của 9 thôn tạo nên không gian sinh hoạt cộng đồng sôi nổi, gần gũi. Tại đây, người dân không chỉ gặp gỡ, giao lưu mà còn có cơ hội giới thiệu những nét văn hóa đặc sắc của địa phương.

Trong một lễ hội, sân khấu có thể kết thúc khi ánh đèn tắt. Nhưng với những giá trị văn hóa như Then và đàn Tính, điều quan trọng nhất lại nằm ở những gì còn tiếp tục sau lễ hội.

Đó là một em nhỏ biết hát một câu Then.

Là một người trẻ biết cầm cây đàn Tính.

Là một nghệ nhân vẫn kiên nhẫn truyền lại từng làn điệu cho thế hệ sau.

Bởi nếu văn hóa chỉ được trình diễn trong những dịp lễ hội, nó có thể trở thành ký ức. Nhưng khi văn hóa được trao truyền, được thực hành và hiện diện trong đời sống thường ngày, nó sẽ tiếp tục sống. Đây cũng là điều An Lạc hướng tới.

Từ lễ hội, địa phương mong muốn hát Then, đàn Tính tiếp tục được truyền dạy cho thế hệ trẻ, được duy trì thường xuyên tại các thôn, bản và trở thành một phần sinh động trong đời sống văn hóa cộng đồng.

Các nghệ nhân, câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò nòng cốt trong truyền dạy, sáng tạo và lan tỏa những giá trị truyền thống.

Bởi giữ gìn bản sắc không có nghĩa là giữ nguyên mọi thứ trong quá khứ, mà là làm cho những giá trị tốt đẹp của quá khứ có thể bước cùng đời sống hôm nay.

Đưa văn hóa trở thành sức mạnh phát triển quê hương

Từ câu chuyện bảo tồn Then - đàn Tính, An Lạc cũng đang nhìn thấy một hướng đi rộng hơn: đưa văn hóa trở thành nguồn lực cho phát triển.

Lễ hội là dịp giới thiệu, quảng bá tiềm năng văn hóa và du lịch sinh thái cộng đồng tại thôn Nà Ó và Khu du lịch sinh thái Khê Rỗ.

Những giá trị văn hóa truyền thống, nếu được bảo tồn đúng cách và gắn với du lịch cộng đồng, không chỉ giúp du khách hiểu hơn về vùng đất và con người An Lạc, mà còn có thể tạo thêm cơ hội sinh kế, góp phần nâng cao đời sống Nhân dân. Khi ấy, tiếng Then không chỉ ngân lên để phục vụ một đêm hội. Tiếng đàn Tính không chỉ vang lên trên sân khấu.

Mà mỗi câu Then, mỗi âm thanh của cây đàn Tính có thể trở thành một phần câu chuyện kể về quê hương - một câu chuyện mà du khách muốn tìm hiểu, muốn trải nghiệm và muốn mang theo sau hành trình đến An Lạc.

Đó cũng là cách để văn hóa trở thành một nguồn lực phát triển, nhưng vẫn giữ được cái gốc của mình.

Để tiếng Then còn ngân mãi

Một ngày hội rồi sẽ khép lại. Những lá cờ sẽ được thu xuống. Sân vận động Nà Ó sẽ trở lại với những hoạt động thường ngày. Nhưng điều còn lại có lẽ không chỉ là những thành tích thể thao hay những tiết mục văn nghệ.

Đó là cảm giác cộng đồng được kết nối.

Là niềm tự hào về quê hương.

Là những giá trị văn hóa được nhắc nhớ và trao truyền.

Và trên hết, đó là tiếng Then, tiếng đàn Tính - mạch nguồn văn hóa vẫn đang chảy trong đời sống An Lạc.

Ngày hội Thể dục thể thao và Lễ hội Hát Then - đàn Tính, tưởng như hai hoạt động khác nhau, lại gặp nhau ở một điểm chung: cùng hướng tới con người, cộng đồng và một đời sống tinh thần ngày càng phong phú.

Nếu thể thao đem đến sức khỏe và sức sống cho cộng đồng, thì văn hóa trao cho cộng đồng ký ức, bản sắc và niềm tự hào về cội nguồn. Giữa nhịp sống mới, điều đáng quý không phải là níu giữ quá khứ, mà là để quá khứ có thể bước cùng hiện tại.

Để những người trẻ hôm nay vẫn biết mình đến từ đâu.

Để những câu Then không bị lãng quên.

Để tiếng đàn Tính vẫn có người nâng lên, gảy những cung bậc thân quen.

Và để mỗi khi tiếng Then cất lên giữa núi rừng, giữa bản làng, người An Lạc lại nhận ra trong âm thanh ấy có quê hương, có ký ức và có một phần tâm hồn của chính mình.

Ngày 31/8, các hoạt động giao lưu văn nghệ tại các trại sẽ tiếp tục diễn ra với những tiết mục hát Then, hát Soong Hao, hát đối giao duyên, quan họ liền anh, liền chị cùng các trò chơi dân gian kết hợp với Đại hội Thể dục thể thao xã An Lạc lần thứ I.